Bu belge internet erişilebilirliğinin birlikte işleyen birtakım bileşenlere nasıl bağlı olduğunu ve belirli birleşenlerdeki ilerlemelerin internet erişilebilirliğini büyük oranda nasıl geliştirebildiğini açıklamaktadır. Aynı zamanda WEG’nin bu bileşenleri nasıl ele aldığını açıklamaktadır.

Giriş

İnterneti engelli kullanıcılara erişilebilir kılmak için internet gelişimi ve etkileşiminin birtakım farklı bileşenlerinin beraber işlemesi gereklidir. Bu bileşenler şunları içermektedir:

• içerik – bir internet sayfası ya da internet uygulamasındaki bilgi, aşağıdakiler dahil olmak üzere:
• metin, görüntüler ve sesler gibi doğal bilgi
• yapı, sunu, vb. tanımlayan kod ve biçimlendirme
• web (İnternet) tarayıcıları, ortam yürütücüleri ve diğer “kullanıcı aracıları”
• destek teknoloji, bazı durumlarda – ekran okuyucuları, alternatif klavyeler, butonlar, tarama programı, vb.
• kullanıcıların bilgisi, deneyimleri ve bazı durumlarda interneti kullanarak geliştirilen stratejileri
• içeriğe katkıda bulunan engelli geliştiriciler ve kullanıcılar dahil olmak üzere, geliştiriciler, tasarımcılar, kodlayıcılar, yazarlar, vb.
• yazılım araçları – internet sitelerini oluşturan yazılım
• değerlendirme araçları – internet erişilebilirlik değerlendirme araçları, HTML doğrulayıcılar, CSS doğrulayıcılar, vb.

Bileşenler Arasındaki İlişki

İnternet geliştiricileri internet içeriğini oluşturmak için genellikle yazılım araçlarını ve değerlendirme araçlarını kullanmaktadır.

İnsanlar (“kullanıcılar”) içeriğe ulaşmak ve içerikle iletişim kurmak için web tarayıcılarını, ortam yürütücülerini, destek teknolojileri ve diğer “kullanıcı aracılarını” kullanmaktadırlar.

Bileşenler Arasındaki Karşılıklı Bağlılıklar

Bileşenler arasında önemli karşılıklı bağlılıklar bulunmaktadır ki bu da bileşenlerin internetin erişilebilir olması için birlikte çalışmasıdır. Örneğin, görüntülerdeki alternatif metin için:

• Teknik şartnameler alternatif metni (örneğin, HTML görüntü elemanının (img) alternatif metin özelliğini (alt) tanımlamaktadır) ele almaktadır
• WEG kılavuzları  - aşağıda belirtilen WİEK(WCAG), YAEK(ATAG) ve AEK(UAAG) -  farklı bileşenlerdeki erişilebilirlik için alternatif metnin nasıl uygulanacağını anlatmaktadır
• Geliştiriciler uygun alternatif metin ifadesini sağlamaktadır
• Yazılım araçları bir internet sayfasında alternatif metni sağlamayı etkinleştirmekte, kolaylaştırmakta ve geliştirmektedir
• Değerlendirme araçları alternatif metnin olup olmadığını denetlemeye yardım etmek için kullanılmaktadır
• Kullanıcı aracıları insan makine arayüzüne alternatif metin sağlamaktadır
• Destek teknolojiler insan arayüzüne çeşitli şekillerde alternatif metin sağlamaktadır
• Kullanıcılar gerektikçe kullanıcı aracılarından ve/veya destek teknolojilerinden alternatif metni nasıl alacaklarını bilmektedirler.

Uygulama Aşaması

Erişilebilirlik özellikleri bir bileşende etkin olarak uygulandığında, diğer bileşenler de büyük olasılıkla onları uygulamaktadırlar.

• Web tarayıcıları, ortam yürütücüleri (ses ve görüntü araçları), destek teknolojiler ve diğer kullanıcı aracıları bir erişilebilirlik özelliğini desteklediğinde, kullanıcılar büyük olasılıkla bunu talep etmekte ve geliştiricilerde içeriklerinde büyük olasılıkla bunu uygulamaktadırlar.

• Geliştiriciler içeriklerinde bir erişilebilirlik özelliğini uygulamak istediklerinde, yazılım araçlarının bu özelliği uygulamayı kolaylaştırmasını büyük olasılıkla talep etmektedirler.
• Yazılım araçları bir özelliği uygulamayı kolaylaştırdığında, geliştiriciler içeriklerinde bunu büyük olasılıkla uygulamaktadırlar.

• Bir erişilebilirlik özelliği içeriğin çoğunda uygulanıldığında, geliştiriciler ve kullanıcılar kullanıcı aracılarının bunu desteklemesini büyük olasılıkla talep etmektedirler.

Bir Bileşen Yetersiz Olduğunda

Bir erişilebilirlik özelliği bir bileşende uygulanmadığı takdirde, erişilebilir bir kullanıcı deneyimiyle sonuçlanmadığında diğer bileşenlerin bunu uygulaması için gerekli olan motivasyonu çok az olmaktadır.  Örneğin, geliştiricilerin yazarlık araçlarını desteklemeyen ve birçok tarayıcıyı ya da destek teknolojisini uyumlu bir şekilde uygulamayan bir erişilebilirlik özelliğini uygulamaları muhtemel olmamaktadır.

Eğer bir bileşenin erişilebilirlik desteği yetersiz ise, bazen diğer bileşenler, daha fazla çaba gerektiren ve genel olarak erişilebilirlik için uygun olmayan “incelikle çözüm bulma” yoluyla telafi edilebilmektedirler. Örneğin,

• Geliştiriciler, örneğin, bir araç kullanmak yerine doğrudan biçimlendirmeyi kodlayarak, yazılım araçlarındaki erişilebilirlik desteği eksikliğini telafi etmek için daha fazla iş yapabilmektedirler

• Kullanıcılar, içeriğin erişilebilirlik eksikliğini ve tarayıcılardaki, ortam yürütücülerindeki ve destek teknolojilerdeki erişilebilirlik desteği eksikliğini telafi etmek için daha fazla iş yapabilmektedirler; örneğin, farklı erişilebilirlik problemlerinin üstesinden gelebilmek için farklı tarayıcılar ya da destek teknolojilerden yararlanabilmektedirler

Ancak, birçok durumda “incelikle çözüm bulma” uygulanmamaktadır ve sonuç yine de yetersiz erişilebilirlik olmaktadır. Buna ek olarak, bazen,  bir bileşendeki yetersiz erişilebilirlik desteği diğer bileşenler tarafından makul bir şekilde üstesinden gelinemeyebilir ve sonuç belli bir internet sitesini, sayfasını ya da özelliğini kullanmayı bazı engellilere imkânsız hale getiren erişilemezlik olmaktadır.

Farklı Bileşenler İçin Kılavuzlar

Dünya Çapında Ağ Birliği (DÇAB – W3C) Web Erişilebilirlik Girişimi (WEG – WAI) farklı bileşenler için web erişilebilirlik kılavuzlarını geliştirmektedir:

• Yazılım Aracı Erişilebilirlik Kılavuzları (YAEK) yazarlık araçlarını ele almaktadır
• Web İçeriği Erişilebilirlik Kılavuzları (WİEK) internet içeriğini ele almaktadır ve geliştiriciler, yazılım araçları ve erişilebilirlik değerlendirme araçları tarafından kullanılmaktadır.

• Kullanıcı Aracısı Erişilebilirlik Kılavuzları (KAEK) destek teknolojilerinin bazı tarafları da dâhil olmak üzere internet tarayıcıları ve ortam yürütücülerini ele almaktadır.

WEG kılavuzları internetin temel teknik şartnamelerine dayanmaktadır ve aşağıdakilerle koordinasyon halinde geliştirilmektedir:

• DÇAB (W3C) teknik şartnameleri (HTML, XML, CSS, SVG, SMIL, vb.)