Erişilebilirlik Kontrol Listesi
İnternet sitesi tasarım süreci sonunda, erişilebilirlik standartlarının ne ölçüde kapsandığını belirlemek ve bu bağlamda gerekli düzenleme ve güncellemeleri yapmak için aşağıdaki kontrol listesinden faydalanabilirsiniz.
Erişilebilirlik Performansı:
• Sitedeki bilgi yapısı ve işlevsellik, tarayıcı, sistem yazı boyutu ve renk ayarları ile uyumlu mu?
• Site içeriği ve işlevselliği sadece klavye kullanımı ile mümkün olabiliyor mu?
• Site içeriği ve işlevselliği ekran büyütücü programlarla uyumlu çalışır durumda mı?
• Site içeriği ve işlevselliği ekran okuyucu programlarla uyumlu çalışır durumda mı?
• Site içeriği ve işlevselliği konuşma tanıma programlarıyla uyumlu çalışır durumda mı?
• Site içeriği ve işlevselliği ses unsuru bulunmadan tamamen anlaşılır durumda mı?
• Site içeriği ve işlevselliği renk unsuru barındırmadan da tamamen anlaşılır durumda mı?
• Site içeriği ve işlevselliği açık, sade ve tutarlı mı?
Otomatik Geçerlilikler
İnternet sitesi XHTML standartlarına uygun formatta geliştiriliyorsa, aşağıdaki maddelerin tamamlanmış olması gerekmektedir.
• Geçerli, standart web programlama kodları kullanılıyor mu? Örnek: <!DOCTYPE …>
• Doküman yapısını sürdürücü, uygun işaretleme kullanılıyor mu? Örnek: <br /> yerine <p></p> kullanımı gibi
• Onaylanmayan W3C işaretlemesi ve teknolojilerinden kaçınılmış mı? Örnek: <font>
• İnternet sitesinin dili tanımlanmış mı? Örnek: <html lang=“tr” xml:lang=“tr”>
• Sitedeki tüm imajlar için alt metin tanımlanmış mı? Örnek: <img src=“resim.jpg” alt=“kedi resmi” />
Diğer Geçerlilikler:
İnternet sitesi belli standartlarla ve hazır şablonlarla hazırlanmış olsa dahi, aşağıdaki maddelerin geçerlilik açısından kontrol edilmesi gerekmektedir.
• Stil dokümanları format için mümkün olduğu her yerde kullanılmış mı?
• Sitelerde ve sayfalarda semantik uygulamalar için meta veri yapısı kullanılmış mı?
• Yazıların resim formatında görüntülenmesi engellenmiş mi?
• Farklı tarayıcılar göz önüne alındığında, gerekli boyutlar kesin ifadeler yerine, sayfa bütününü dikkate alan ifadelerle belirtilmiş mi? Örnek: Yazı tipi boyutu için 12 px ya da 12 pt yerine 100% veya 1em ifadesi tercih edilmelidir.
• Önemli ifadeler veya bağlantılar sadece renk kullanımı ile değil, kullanıcının dikkatini çekebilecek, gerekli bağlantıyla ilgili bilgi verebilecek yapıda tasarlanmış mı? Örnek: Erişilebilirlik Kontrol Listesi’ne erişebilmek için “ Burayı tıklayın.” yerine “ Erişilebilirlik Kontrol Listesi” ifadesinin kullanımı.
• Arkaplan rengi ile yazı rengi arasında yüksek kontrast olması sağlanmış mı? (http://juicystudio.com/services/colourcontrast.php )
• Sayfadaki grafik, diyagram veya diğer görseller için tam bir açıklama tanımlanmış mı?
• Bağlantılar, sayfa dışında kullanıldıklarında (sadece bağlantı listesi olarak kullanıldıklarında) da anlam taşıyıcı nitelikte mi?
• Kullanıcıya sürekli tekrar eden gezinim bağlantılarını geçip doğrudan içeriğe erişmesi uygulaması sağlanmış mı? Örnek: ”Skip to: Content , <a name=“Content” id=“Content”> … </a>”
• İmaj veya metin bağlantılarının 16 piksel x 32 piksel aralığında olmasına özen gösterilmiş mi?
• Sayfa anlatım dili, tüm kullanıcıların anlayabilecekleri, sade ve yalın bir şekilde kullanılmış, jargon kullanımından kaçınılmış mı?
• Uzun içerikler, daha anlaşılır olmaları açısından uygun şekilde paragraflara ayrılmış ve kullanıcının içerikte aradığını daha kolay bulması sağlanmış mı?
• İletişim bilgilerine yer verilmiş mi?
• Sitenin tüm gezinim yapısı sayfalarda kalıcı bir şekilde korunmuş mu?
• Site içeriğini özetleyici bilgiler (site haritası, içindekiler tablosu gibi) sunulmuş mu?
• Otomatik açılan pencere kullanımından kaçınılmış mı?
• Sayfada yeni bir pencere açılacağında, kullanıcıya bilgisi önceden veriliyor mu?
• Sayfanın otomatik olarak yenilemesinden kaçınılmış mı?
• Tablolar, sadece veri içeren, kullanıcının okumasını ve anlamasını kolaylaştırıcı bir formatta sunulmuş mu?
• Stil dokümanları kapatıldığı takdirde, sayfadaki metinler mantıklı bir şekilde okunabiliyor mu?
• Yatay kaydırma çubuğu uygulamasından kaçınılmış mı?
Özel Kullanım Geçerlilikleri:
Aşağıdaki sayfa elemanlarından biri veya birkaçının kullanıldığı durumlarda, kontrol listesindeki ilgili geçerlilik maddeleri dikkate alınmalı ve uygulanmalıdır.
İmaj haritaları kullanımı:
• İstemci taraflı imaj haritalarında alt metin uygulaması tanımlanmış mı?
• Sunucu taraflı imaj haritası kullanımından kaçınılmış mı?
Ses kullanımı:
• Sayfadaki bilgiler ses dışında, farklı bir formatta daha sunulmuş mu?
• Konuşma veya diyalog içeren seslerin metin versiyonları da sunulmuş mu?
Çoklu ortam kullanımı:
• Konuşma içeren çoklu ortam uygulamalarında, başlıklar veya bölümler senkronize bir şekilde metin olarak verilmekte mi?
• Önemli videolarda, çoklu ortam uygulamalarında sesli açıklamalara yer verilmiş mi?
Animasyon kullanımı:
• Sitede gereksiz animasyonlardan, parlama yanıp sönme gibi efektlerden kaçınılmış mı?
Form kullanımı:
• Form alan etiketlerinin, form alanları ile tutarlı bir yapıda olması sağlanmış mı?
• Alan etiketleri, ilgili alanlara mümkün olduğunca yakın şekilde yerleştirilmiş mi?
• Form alanlarıyla ilgili yönerge veya açıklamalar sunulmuş mu?
• Form alanları “tab” tuşu ile geçiş sağlandığında mantıklı bir yol izliyor mu?
Veri tabloları kullanımı:
• Tablolar için, her bir sütun ve satır başlıkları açıklayıcı bir şekilde belirtilmiş mi?
• Karmaşık tablo yapısı kullanımından kaçınılmış mı?
Çerçeve kullanımı:
• Sayfada mümkün olduğunca çerçeve yapısı kullanımından kaçınılmış mı?
• Eğer çerçeve kullanılmışsa, her bir çerçeveye uygun isim ve sayfa başlığı tanımlanmış mı? Eğer anlamlı isimler kullanılmamışsa, çerçeveler arasındaki ilişki tanımlanmış mı?
Betik kullanımı:
• Sayfadaki önemli etkileşimler sadece klavye veya fare kullanımı ile sağlanabiliyor mu?
• Sayfadaki gerekli içerik ve fonksiyonlar, istemci taraflı betikler tam olarak desteklenmediğinde de tam olarak kullanılabiliyor mu?
Küçük uygulama ve ek yazılım kullanımı:
Ek yazılım uygulamalarından mümkün olduğunca kaçınılmış mı? Eğer kullanılmışlarsa, bu yazılımlara nasıl ulaşılacağı bilgisi veriliyor mu?
Erişilmesi zor olabilecek bir ek yazılım veya uygulama kullanılmışsa, bu fonksiyonu sağlayacak erişilebilir farklı bir yazılım seçeneği sunuluyor mu?
İndirebilir dokümanlar ve alternatif erişilebilir versiyonları:
• İndirilebilen dokümanların html veya metin formatında erişilebilir versiyonları sunulmuş mu?
• Eğer indirilebilen dokümanların farklı formlarda tarayıcı üzerinden görüntülenebilen versiyonları mevcut değilse, dokümanların nasıl erişilebilir olacağına, hangi yazılımlara gereksinim olduğuna ilişkin bilgi veriliyor mu?
• Dinamik içerik kullanımı durumunda erişilebilirlik kısıtlanıyor mu? Eğer dinamik içeriğin erişilebilir olması sağlanamıyorsa, alternatif formatta bu içerik sunuluyor mu?
• Sitede PDF dokümanları kullanılması durumunda, erişilebilirlik için versiyon uyumuyla ilgili bilgilendirme yer alıyor mu?
